نەتەوەی كورد لەچاوەڕوانی كۆنگرە نەتەوەییەكەیدایە

Oct 23 2018

نەتەوەی كورد لەچاوەڕوانی كۆنگرە نەتەوەییەكەیدایە

عبدالغني علي يحيى

ئەدیب ‌و رۆژنامەنووس ‌و لێكۆڵەرەوەی سیاسی

وەك بڕیارەو چاوەڕی دەكرێت یەكەم كۆنگرەی نەتەوەیی كورد لە 15ی ئەیلوولی 2013 لە هەولێری پایتەختدا، دەست پێبكات، بۆ ئەم مەبەستەش گەلێ هەنگاو لەلایەن سەركردەو حزبەكان هاوێشتراوە وەك ئەو كۆبوونەوە ئامادەكاریەی چەند هەفتەیەك لەمەوبەر لەهەمان شوێن، (هەولێر) لەپێناو بەرێوەبردنی كۆنگرەكە بەسترا، كەواتە كۆنگرەكە وەك پێدەچێت بەپێی بەڕنامەیەكی رێكوپێك.
چاوەڕوان دەكرێت بەرێوەبچێت، مسۆگەر بەهەر حاڵا دەبێ سەركەوتنی بۆ مسگەر بكرێت، ئەگەر هاتوو زانیمان 3ێ‌ لایەنی سەرەكیی كوردی لەسەر ئاستی كوردستانی گەورەداو بەهەر چوار پارچەیەوەگرێدانی كۆنگرەكەیان خستۆتە ئەستۆی خۆو هەروەها بەرێوەبردنیشی: پارتی دیموكراتی كوردستان‌و یەكێتی نیشتمانیی كوردستان‌و پارتی كرێكارانی كوردستان ئیدی وەك دەر دەكەوێت سەركەوتنی كۆنگرەكە لەهێنانە دیی هیواو ئاواتی نەتەوەی كورد بەندە بەرێككەوتنی ئەو هەر 3 بەحزبە گەورەیە ئینجا بەحزە كوردستانیە تێكۆشەرەكانی دیكە كە بەشێكی زۆریان بەتایبەتی حزبە بچووكەكان دروشمی سەربەخۆیی كوردستان‌و هێنانەدی دەوڵەتی كوردستانی گەورەیان هەڵگرتووەو هەوڵی بۆ دەدەن، لەم روانگەیەوە هەوڵدانی ئەم حزبانەش بۆ سەرخستنی كۆنگرەكە كارێكی پێویستەو دەتوانن رۆڵێكی كاریگەری ساز بدەن‌و هەردەم تێكۆشان لەپێناو نەهێشتنی كۆسپ‌و تەگەرە لەبەردەم گرێدانی كۆنگرەكە بكەن.
مافی رەوای كوردە هەوڵی ئەوە بدات ریزەكانی خۆی پتەو بكات‌و كوردی هەر چوار پارچەی كوردستان لەیەكدی نزیك بكاتەوە، چەند نموونەیەكیش لەسەر ئاستی جیهانی لەبەر چاو بگرێت، ئەوەتا گەلانی عەرەب كە تەنها زمان كۆیان دەكاتەوە، لەچلەكانی سەدی رابردوو تائەمڕۆ، كۆمكاری عەرەبیان هەیەو هەر دەوڵەتێكیش لەدەوڵەتە عەرەبیەكان نوێنەری خۆی لەكۆمكارەكەدا هەیە، جگە لە مەش نزیكەی 36 دەوڵەت لەجیهاندا كەبەگەلانی زمان فەڕەنسی ناسراوون دەزگایەكی تەنزیمیان هەیە لەرێگای ئەم دەزگایە گەلێ لەگرفتەكانی خۆیان چارەسەر دەكەن، دەیان دەوڵەتی دیكەش هەن، ئەندامن لەكۆمونویس بەریتانی، لەدوای هەڵوەشاندنەوەی یەكێتی سۆڤیەتی جاراندا (كۆمەڵەی دەوڵەتەسەرخۆیەكان) پەیدا بوو كە بەردەوام لەتەك رووسیای فیدراڵا بەین نابەین كۆبوونەوە ساز دەدەن‌و هاریكاری یەكتری دەكەن، هێزو تواناش لەیەكڕێزی‌و هاوكاری دایە، گەلی كوردیش زیاتر لەگشت گەلانی جیهان پێویستی بەرێكخستنی ماڵە گەورەكەی خۆی هەیە واتە كوردستانی گەورە، لەوەش دڵنیام،كۆمەڵگای نێودەوڵەتی كە دانی بەكۆمكاری عەرەبی‌و رێكخراوی هاریكاری ئیسلامی‌و.. تد. لە دەزگاو رێكخراوە نێو دەوڵەتیەكان ناوە ئا ئەوهاش دان بەكۆنگرەی نەتەوەیی كورد ئەنێ‌، بە گوێرەی ئەو راستیانەی باسمكردن، كۆنگرەی نەتەوەیی كورد دەبی ساز بدرێت‌و هەوڵی سەركەوتنی بۆ بدرێت‌و ئایندەی كوردیش لەسەر یەك دەنگی‌و یەكڕیزی‌و كۆنگرەی نەتەوەیی كورد وەستاوە، لەبەر ئەمە نابێ درێغی لە جێبەجێكردنی ئەم خەونە پیرۆزە بكرێت.
راستە ئەو كۆنگرەیە لەسات‌و وەختێكی درەنگ دێت‌و دەبوایە بەر لەئێستا جۆرە رێكخستنێك هەبوایە، بەشێوەیەك شوێنی كۆنگرەی نەتەوەیی كوردی بگرتبایەوە تا ئەو رۆژەی كۆنگرەكە گرێدەدەرا، لەگەڵا ئەوەشدا گرێدانی كۆنگرەكە باشترە لەگرێنەدانی، خۆ ئەگەر كورد كۆنگرەی نەتەوەیی خۆی دەبوو،گەلێ ئاسانكاری بۆ بزاڤی رزگاریخوازی كورد دەهاتەدی، وەك رێگرتن لەگەلێ كردەوەی نابەجێ، لە چەشنی ناكۆكی‌و براكوژی‌و شەڕی ناوخۆیی، لەسەر ئاستێكی نێو دەوڵەتیش پێگەی كورد بەهێزتر دەبوو، بەدووریش مەزانن ئەگەر هاتوو ئەویش بەهەوڵا ‌و تەقەلڵای هەموولایەنە سیاسییە كوردیەكان، كۆنگرەكە سەركەوتووانە سەربگرێت، ئەوا رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان‌و بگرە یەكێتی ئەوروپاش دانی پێ دابنێ، جێی خۆشحاڵیی كوردە لەم دواییانەدا گۆڕانكاریەكی بەرچاو بەسەر هەڵوێستی رووسیای فیدراڵا دەرهەق كێشەی كورد لەباشوورو رۆژئاوای كوردستان بەدی دەكرێت، ئەمەش یەكێكە لە هۆیەكانی سەركەوتنی كۆنگرەی نەتەوەی كوردو هەڵوێستی رۆژئاواش لەبواری پتەو كردنی پێوەندی لەگەڵا كوردو بایەخدان بەباشووری كوردستان لەساڵی 1991 وەو تائەمڕۆ بەردەوامەو نەگۆرە، كونسولخانەی دەوڵەتانی جیهانیش هەر وادێت لەكوردستان رووەو زیادبوونەو هەروەها وەبەرهێنانی كۆمپانیا نێودەوڵەتیەكانیش لەدوای روسیای فیدراڵا، چینی گەورەو زلهێزیش بەگوێرەی هاواڵەكان بڕیاری كردنەوەی كونسوخاڵنەیەكی بۆ خۆ لەكوردستان داوە، بەنزیكبوونەوەی هەر دوو زلهێز: روسیای فیدراڵا ‌و چین، تەواوی زلهێزەكان لەكورد نزیك دەبنەوەو دەبن بەدۆستی كورد.
خەبات ‌و تێكۆشانی نەتەوەی كورد لەهەر چوار پارچەی كوردستان لەرابردوودا، هاریكاریی كورد – كورد دژ بەدوژمنان ‌و داگیركەران رێخۆشكەرو هاندرێكە بۆ سازدانی كۆنگرەكە، مێژووی نوێی كورد چەندین نموونە لەسەر هاریكاریی كورد- كورد بەخۆیەوە دەگرێت، بۆ نموونە، لەدوای جەنگی یەكەمی جیهانیدا، كاتێ‌ شێخ مەحموودی حەفید حكومەتەكەی خۆی لەشاری سلێمانی راگەیاند مەلا مستەفایبارزان كە ئەو كات تەمەنی زۆر بچووك بوو، بەسەركردایەتیی هێزێكی چەكدار لەبارزانیەكان ‌و غەیرە بارزانیەكانیش بۆ پاڵپشتیكردن لە حكومەتەكەی شێخ مەحموود رووی لە سلێمانی كردو شێخ مەحموودیش هیوایەكی گەورەی بەبارزانی هەبوو رۆڵێكی كاریگەر لەدۆزی رەوای كورددا ببینی، لەرۆژهەلاتی كوردستانیش سمكۆ ئاغای شكاك، لەگەڵا سەدان جەنگاوەری كورد خۆی گەیاندە سلێمانی بۆ بەرگریكردن لەحكومەتەكەی شێخ مەحموود، لەدوای چەند ساڵێك بەسەر ئەم رووداوە، لەباكووری كوردستان، شوڕشی كورد بەسەرۆكایەتیی شێخ سەعیدیی پیران دەستی پێكرد، دەستبەجێ خوالێخۆشبوو شێخ ئەحمەدی براگەورەی مەلا مستەفای مەلا مستەفای لەگەڵا سەدان چەكدار رەوانەی باكووری كوردستان كرد بۆ ئەوەی لەتەك شۆڕشی شێخ سەعید دژ بەداگیركەرە توركەكان بجەنگێن،هەر لەهەمان كاتیشدا تێكۆشەڕی مەزنی كورد لەرۆژئاوای كوردستان، ( حاجۆ هەڤێركی) خێرا لەگەڵا دەیان‌و سەدان تێكۆشەری كورد ئاودیوی باكووری كوردستان بوو بۆ بەرەڤانیكردن لە شۆڕشی شێخ سەعید.
لەدوای جەنگی دووەمی جیهانیش كە كۆماری كوردستان لەلایەن قازی محەمەدەوە راگەیێندرا مەلا مستەفای بارزان لەگەڵا هێزێكی چەكداری پێكهاتوو لەبارزانیەكان‌و غەیرە بارزانیەكانیش بەرەو مەهاباد كەوتە ڕی‌و بەرگری لەكۆمارەكە كردو كرا بەوەزیری بەرگریی كۆمارەكە.

لێرەدا زێدە رۆیی نیە ئەگەر بڵێم مێژووی خەباتی گەلی كوردو سەركردە مەزنەكانی لەسەدەی رابردوودا، بەشێوەیەكی ناڕاستەو خۆ مومارەسەی كۆنگرەی نەتەوەیی كوردیان دەكرد، جگە لەمەش دانیان بەسنوورەكان نەئەنا، لەپێناو سەربەستی بۆ كورد، تەحەددای داگیركەرانیان دەكردوو سنووریان دەبەزاند ئەو نمونەنانەو نموونەی دیكەش پاڵپشتن بۆ كۆنگرەی نەتەوەیی كورد، ئەو راستیەو گەڵی راستیی دیكەش، پێویستە لەسەر بەشداربووانی كۆنگرەكە لە بەرچاو بگرن‌و بە نەزەر ئیعتیبار وەری بگرن، كە چۆن جاران كوردو سەركردە نەتەوەییەكانی (قەومی) كورد لەسەر ئاستی كوردستانی گەورە، لەپێناو كێشەی رەوای كورد قوربانیان دەداو شەهید دەبوون ‌و چالاكیی نەتەوەییان دەنواند، بێ ئەوەی حزبێكی سیاسی نەخشەی چالاكی بۆ داڕشتنی، بەڵێ لەبارو دۆخێكی سەختدا خەباتیان دەكرد، كەچی وەك بڵێی كورد، ئەمڕۆ سەرەڕای بوونی دەیان حزب‌و رێكخراوی سیاسی‌و هەزاران خاوە ن بڕوانامەی بەرزو باڵا، لە ئاستی كوردی دوێنێ‌ نەبێن كاتێ‌ دوو دڵی‌و نیگەرانیی كەسانێك لەپرۆژەی كۆنگرەكە بەدی دەكرێت، هەرچەندە بەژمارە تابڵێی كەمن.
داستانی خەباتی كوردو سەركردەكانی، لە سەدەی رابردوودا، لە بواری هاریكاریكردنی كورد- كورد ،پێویستە بەئەو پەڕی قووەتەوە بۆ سازدانی كۆنگرەی نەتەوەیی كورد بەكار بێت‌و كوردیش ئەمڕۆ پێش هەموو شتێك پێویستیی بە (كۆنگرەی نەتەوەیی كورد) هەیە كەبۆی هەیە، واتە كۆنگرەكە، یەكڕێزی كورد بهێنێتە دی‌و رێگا بەرەو سەربوخۆیی‌و پێكهێنانی دەوڵەتی كورد كورت بكاتەوە.
گومان لەوەدانیە، پرۆژەی سەرخستنی كۆنگرەی نەتەوەیی كورد پێش هەموو شتێك بۆ حزبە كوردییەكان دەگەڕێتەوە بەتایبەتی بۆ هەر سێ حزبە سەرەكیەكەی ئاماژەم پێدان، لەكۆنگرەش، دەبێ بەرژەوەندیی باڵای كورد ، بەرژەوەندی كوردستانی گەورە بخرێتەپێش هەموو بەرژەوەندیێكی دیكە، بەتایبەتی بەرژەوەندیی تەسكی حزبایەتی‌و ناوچەگەریی بدرێنە لایەك‌و تەنها بەشێوەیەكی سەرەكی باس لەبەرژەوەندیی باڵای نەتەوەیی كورد بكات، باسكردنی هەر كێشەیەكیش هەر پارچەیەك لەپارچەكانی كوردستاندا دەبێ گونجاو بێت لەگەڵا بەرژەوەندیی باڵای كورد.
بەر لەگرێدانی كۆنگرەكەو دوای گرێدانیش لەبیرمان نەچێت بیرەوەریی 52 ساڵەی شۆڕشی مەزنی ئەیلول‌و ئاهەنگ گێڕان بەم بۆنەوەیە بەر لەسازدانی كۆنگرەكە ساز دەدرێت.

ئەم بۆنەیەش پاڵپشت‌و هاندەرێك دەبێت بۆ سەركەوتنی كۆنگرەكە، چونكی یەكڕێزیی گەلی كورد لەم شۆڕشەو پشتیوانیكردنی لەلایەن كوردی پارچەكانی دیكەی كوردستان، هۆیەكی سەرەكی بوو لەجێبەجێكردنی داوا مەزنەكانی گەلی كورد لەباشووری كوردستاندا، شكیش لەوەدانیە، زۆربەی هەرە زۆری دەستكەوتە نەتەوەییەكانی كوردبۆ ئەو شۆڕشە مەزنە دەگەڕێتەوە ، وێرای ئەوەی كەنكۆڵی لەكاریگەری شۆڕشەكانی دیكەی گەلی كوردلە پارچەكانی دیكەی كوردستانی گەورە ناكرێت ئەو شۆڕشانە بەشۆڕشی ئەیلوول‌و شۆڕشەكانی پێش شۆڕشی ئەیلوولیش تەواوكەری یەكترن (كۆنگرەی نەتەوەیی كوردیش) كە ئەگەر هاتوو سەركەوتنی وەچەنگ هێنا دەبێتە باڵاترین دەزگای سیاسی‌و قەومی بۆ نەتەوەی كوردودەبێ سەركەوتن بەدەست بینی‌و هەموو نەتەوەی كورد لەهەر چوار پارچەی كوردستانەوە بەپەرۆشەوە چاوەڕوانی رۆژی 25/11/2013.
بەغیابی دوو سەركردەی گەورەی كورد سەرۆك تاڵەبانی كە بۆ چەند مانگێك دەچێت نەخۆشەو دوورە وڵاتە، هەروەها بەرێز عەبدوڵڵا ئۆجەلانیش كەبۆ نزیكەی 14 ساڵا دەچێت لەزیندانە، ئەركی سەرشانی بەرێز مەسعوود بارزانی یەكجار گران‌و قورس دەبێت، گومانیش لەوەدانیە بەرێزیان بەئەو پەڕی دڵسۆزییەوە كار بۆ هێنانەدی ئاواتەكانی كورد دەكات‌و كۆنگرەی نەتەوەیی كوردیش سەر دەخات‌و شوێن‌و پەنجەی بەرێزیان بۆ سازدانی كۆنگرەكە دیارەو بەڵگە نەویستە، تابڵێی دڵسۆزیشە بۆ پرۆژەی دەوڵەتی كوردی‌و سەربەخۆیی كوردستان، بۆیە سەرپەرشتیی بەرێزیان بۆ كۆنگرەكە، ورەی جەماوەرو باوەڕیی بەكێشەیكورد قاییم‌و پتەوتر دەبێت.
ئەگەر سەرنج بدەینە راپەڕینی كورد لەساڵی 1991 داو تائەمڕۆ، دڵسۆزی ئەمزاتەمان بۆ كێشەی رەوای كورد بەروونی دەردەكەوێت، هەر ئەو بوو زیاتر لەجارێك دوو جار و سێ‌ جاریش ناوە ناوە ئاواتی هەرە گەورەی نەتەوەی كوردی وەبیر گەلی كورد هێناوەتەوە، گەلێ‌ جار خەونی خۆی بەدامەزراندنی دەوڵەتی كوردی ئاشكرا كردووە، لەكاتێكدا ئەو ئاشكرا كردنەی جێی نارحەتیی داگیركەرانی كوردستان بووە، ساڵپاریش 2012 ئەوەندە نەمابوو خەونەكەی لەنەورۆزی هەمان ساڵدا بهێنە دی داخی گرانمان نازانین بۆچی هەلومەرج بۆ راگەیاندنی دەوڵەتەكە پەیدا نەبوو. بەهەرحاڵی بارزانی بەردەوامە و كۆڵی نەداوە، ئەو كۆنگرەیەی چاوەڕوان دەكرێت لەناوەندی مانگی تشرینی دووەم رابگەیێندرێت بەزۆری بۆ هەوڵا و تەقەڵڵا و تێكۆشانی بەڕێزی دەگەڕێتەوە.
بەڕێزی هەمیشە وەك پاڵەوانی سەربەخۆیی كوردستان و دامەزراندنی دەوڵەتی كوردی دەمێنێتەوە، ئەو راستیەش لەرۆڵی سەركردەكانی دیكەی كورد كەم ناكاتەوە، بەپێچەوانەوە تەواوكەری یەكترن و بەهەوڵا و تێكۆشانی هەموو لایەك پڕۆژەی كۆنگرەی نەتەوەیی كورد سەردەكەوێت و سەردەگرێت خۆ ئەگەر بهاتبایە مام جەلال و ئۆجەلان لەكۆنگرەكەدا ئامادە بوونایە. ئەوا كۆنگرە زیاتر هەنگاوی بەرەو سەركەوتن و بەرەو پێشەوە ئەنا، هیوادارین مام جەلال بەساغ و سەلامەتی بۆ باوەشی گەلەكەی بگەڕێتەوە و ئۆجەلانیش ئازاد بكرێت و بۆ گۆڕەپانی خەبات بگەڕێتەوە. بەهەرحاڵا جێی خۆشحاڵی كوردە، كۆنگرەی كورد كێشەی كوردیش لەسەر ئاستی كوردستانی گەورەدا لەدەستێكی پاك و وەفادار بۆ كێشەی كورد، لەدەستی مەسعود بارزانیدایە.
مام جەلال و كاك مەسعود تا بڵێی تەبا و هاوكار بوون بەمەبەش توانیان بەدرێژایی ساڵانی رابردوو سەركەوتنی گەورە لەسەر گەلێ‌ ئاست بۆ كورد دابین بكەن، تەبایی و هاوكاریكردنیان بۆ یەكدی رەنگدانەوەی لەناو پارتی و یەكێتی هەبوو، كەواتە دەبێ‌ و پێویستە یەكێتی نیشتمانی كوردستان بەدوو قۆڵی لەگەڵا پارتی رۆڵی خۆی ببینێ‌ لەپێناو سەركەوتنی كۆنگرەكە. رۆڵی یەكێتی دەبێ‌ لەبەرچاو بگیرێت، بەبێ‌ یەكدەنگی پارتی و یەكێتی سەركەوتن بۆ پڕۆژەی نەتەوەیی گەورە و پیرۆز لەبارودۆخی ئەمڕۆدا مەحاڵە بهێتەدی و ئاواتەخوازین هەمیشە تەبایی ئەو دوو حزبە تێكۆشەرە بەردەوام بێت. كاك مەسعود جێی متمانەی مام جەلالە و نوێنەرایەتی لەكۆنگرەكەدا دەكات، لەئەینی وەختیشدا پێوەندی نێوان كاك مەسعود بزافی ئازادیخوازی كورد لەباكووری كوردستان زۆر بەهێزە و كاك مەسعود رۆڵێكی كاریگەری لەپڕۆسەی ئاشتی لەباكووری كوردستان هەبووە و هەیە، لەرۆژئاوای كوردستانیش هەر ئەو بوو توانی هێزە سیاسیەكانی كوردی رۆژئاوا لەهەولێر كۆبكاتەوە.
ئەم وتارەم بۆ مەدح‌و سەنای بارزانی نییە، بارزانیش پێویستی بەمەدح سەنا نییە، قسەكانیشم لەهەڵسەنگاندنی رۆڵی بارزانی تەنها بۆ پێخستنی پڕۆژەی كۆنگرەی نەتەوەیی كوردە و بارزانیش لەپاڵا تاڵەبانی و ئۆجەلان لەپاڵا یەكێتی و پەكەكە و پارتی موقەویماتی سەركەوتنی دۆزی كورد و كۆنگرەكە پێكدێنن.
لەم نووسینەم، وادەردەكەوێت بەڕێز مەسعود بارزانی و گشت ئەو كەسانەی ئامادەی كۆنگرەكە دەبن، ئەركێكی تابڵێی گران و گرنگ لەسەر شانیانە، راپەڕاندنی ئەم ئەركەش، هەم ئاسانە و هەم زەحمەتیشە، بەڵام بەیەكڕیزی كورد و رەچاوكردنی بەرژەوەندی باڵای نەتەوەی كورد و دوور لەهەرێمایەتی و حزبایەتییەك، دەكرێ‌ سەركەوتن بەئاسانی بۆ كرنگرەكە دابین بكرێت، لەهەمان كاتیشدا بەسەر زەحمەتیەكەدا زاڵبین. بەڕێز مەسعود بارزانی ئامانجی لەبەستنی كۆنگرەكە لەچەند وشەیێك خستەڕوو كاتێ‌ وتی: (ئامانج یەكخستنی وتاری كوردە و هێنانەدی مافە نەتەوەییە رەواكانیەتی). گومانیش لەوەدا نییە، هەموو مرۆڤێكی دڵسۆز و حزبێكی دڵسۆز بۆ كێشەی رەوای كورد لەگەڵا بارزانی كۆكن. وتەكەی بارزانی و ناوەڕۆكەكەی دوورە لەحزبایەتی تەسك، لەهەمان كاتیشدا گوزارشت لەهیوا و ئاواتی هەموو كوردێكی دڵسۆز دەكات.
وتەكەی بارزانی. هەرچەندە كورتە بەڵام پڕ لەمانای گەورە و بەرزیشە، بەڵام لەهەمان كاتدا دەبێ‌ كاری بۆ بكرێت. ئەندامانی كۆنگرەش دەبێ‌ هەموو قسە و كردەوەیان لەچوارچێوەی راپەڕاندنی كاری نەتەوەیی بێت، هەوڵی ئەوەش بدرێت داوای لاوەكی دوور لەهەدەفی كۆنگرە نەخرێتەڕوو نەوەك دووبەرەكی لێ‌ بكەوێتەوە.
لەگەڵا ئەوەی زۆربەی هەرە زۆری نەتەوەی كورد گەر نەڵێم هەمووی، هەروەها زۆربەی هەرە زۆری حزبە كوردیەكانیش گەر نەڵێم هەمووی لەگەڵا بەستنی كۆنگرەكەدان و هەوڵی سەركەوتنیشی بۆ دەدەن بەڵام پێویستە لەپیلانی دوژمنانیش غافل نەبین، چونكی لایەنی ئەوتۆش هەن بەناڕەحەتیەوە سەیری ئەم كۆنگرەیە دەكەن، راستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ هەوڵی پووچەڵكردنەوەی دەدەن. بۆ نموونە هەندێ‌ لەنووسەرە عەرەبە شۆڤینیەكان كۆنگرەكە بەپیلانێك دژ بەعێراق و عەرەبی دادەنێن. نووسەرێك لەرۆژنامەی ئەلكترۆنی (ئەلوەسیقە. نت) بەئەوپەڕی بەدڕەوشتییەوە، نووری مالیكی بەگرێدانی كۆنگرەكە تاوانبار كردبوو، گوایە كۆنگرە دژ بەعێراق و عەرەبە و چۆن مالیكی رێگەی پێداوە لەعێراق ببەسترێت. لەم بڕوایەدام ئەگەر عەرەب و هەندێ‌ لەدەوڵەتە غەیرە عەرەبییەكانیش لەوانەی پێوەندیان بەكێشەی كورد هەیە. ئەگەر ئەمڕۆ لەبارێكی نالەبار نەبوونایە ئەوا هەموو هەوڵێكیان بەكاردەهێنا لەپێناو شكستهێنان بەكۆنگرەكە هەروەكو چۆن شكستیان بەكۆنگرەی كەمایەتییەكانی دەوڵەتانی عەرەبی لەساڵی 1994 هێنا.
لەساڵی 1994 بڕیاربوو لەقاهیرەی پایتەختی میسر كۆنگرەیەك بۆ كەمایەتییە نەتەوەیی و ئایین و مەزهەبی لەوڵاتانی عەرەبی سازبدرێت. كەچی لەدواسات لەسەر داوای محەمەد حەسەنێنی هەیكەل و پاپا شنۆرەی پاپای ڤینییەكان و ئیبراهیم نافیع و...تد لەهەندێ‌ ناوداری تریش، گرێدانی كۆنگرەكە لەقاهیرە قەدەغە كرا، ئەوكاتە نوێنەرانی كەمایەتییەكان ناچاربوون كۆنگرەكە لە (قوبرس) ئەنجام بدەن، سەرەڕای ئەمەش لەئەنجامی دژایەتیكردنی عەرەب بۆ كۆنگرەكە كۆنگرەی قوبرس پەكی كەوت و نەیتوانی خزمەت بەكەمایەتییەكان پێشكەش بكات.
مێژووی نوێی كورد سەلماندوویەتی دوژمنانی كورد هەمیشە هەوڵی خنكاندنی هەموو مافێكی كوردیان داوە. دژی هاوبەشی كورد لەگەڵا عەرەب لەنیشتیمانی عێراق وەستان كاتێ‌ ماددە (5) دەستووری كاتی حكومەتی عەبدولكەریم قاسم ئەو مافەی بۆ كورد زامن كرد، ئەوە بوو قاسمیان بە لەتلەتكردنی عێراق تاوانبار كرد، لەدوای 11 ئاداری ساڵی 1970ش، داگیركەرانی كوردستان بەردەوام لەهەوڵا و كاردابوون تا ئەو رۆژەی شكستیان بەرێكەوتننامەی 11 ئاداری 1970 هێنا و شۆڕشی ئەیلوولیان تیرۆركرد. كاتێ‌ بڕیاری پاراستنی كورد لەچوارچێوەی هێڵی 36ەوە لەساڵی 1991ەوە درا پایتەختەكان: ئەنقەرە و تاران و دیمەشق كەوتنە جمووجۆڵی بەستنی كۆبوونەوەی سێقۆڵی لەپێناو كۆتایی هێنان بەدەستكەوتە، جێی خۆشحاڵییە كەئەم هەوڵی دوژمنان شكستی خوارد، كوردیش سەركەوت، ئیدی وا تێ‌ مەگەن دوژمنان بەكۆنگرە نەتەوەیی كورد بێ‌ وەڵام دەبن و تەنها بەیەكڕێزی كورد هەوڵەكەیان لەناو دەبردرێت.
لایەنی ئەوتۆش هەن، ناڕاستەوخۆ دژایەتی كۆنگرەكە دەكەن، بۆ نمونە رۆژنامەی (ینی جاغ) توركی، لەژمارەی رۆژی 26-8-2013 دەربارەی كۆنگرەكە نووسیبووی: (كۆنگرەی نەتەوەیی كورد سنووری كوردستانی گەورە دادەنێت و دەستنیشان دەكات، بەجۆرێ‌، هەر چوار پارچەی كوردستان بەكوردستانی توركیاشەوە دەگرێتەوە)!
نووسینەكەی (ینی جاغ) وێڕای دەربڕینی نیگەرانی و ناڕەحەتی دەربارەی كۆنگرەكە، ناڕاستەوخۆی راستیەكی گەورەی سەلماند یان دانی پێنا، ئەویش كوردستانی گەورە بەسەر چوار دەوڵەت دابەشكراوە. هەرچەندە بەدووری دەزانم كۆنگرەكە خەریتەی كوردستانی گەورە بخاتە روو چونكە ئەو خەریتەیە لەسەر دەستی جوگرافیاناسان خراوەتەروو سیاحەت نامەی ئەولیا چەلەبی تورك بەئاشكرا سنووری زۆربی كوردستای گەورەی خستۆتەروو.
هەرچەندە جەنابی مەسعود بارزانی پێشوەختە وتبووی و رایگەیاندبوو كۆنگرەی نەتەوەیی كورد پەیامێكی ئاشتیانەیە بۆ گەلانی عەرەب و تورك و فارس، زیانیان پێ‌ ناگەیێنێ‌ و دژیان نییە، كەچی لەگەڵا ئەوەشدا ناحەزانی كورد بەگومانەوە سەیری كۆنگرەكە دەكەن.
لەپاڵا ئەو هەڵوێستە پڕ لەدژایەتیكردنی كۆنگرەكە، بەشێكی زۆری سیاسەتمەدار و رۆشنبیرانی عەرەب و تورك و فارسیش، هەڵوێستیان بەرامبەر بەدۆزی رەوای كورد گۆڕاوە و برەو باشیە و خەریكە وردە وردە دان بەسەربەخۆیی كورد نێن، ئەمەش هاندەرێكە بۆ ئەوەی سەركەوتن بۆ كۆنگرەكە بهێتەدی. جێی دڵخۆشیە. وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا، بڕیارێكی ئیجابی بۆ سازدانی كۆنگرەكە هەیە، لەیەكێ‌ لەلێدوانەكانی دراوەتە پاڵا حكومەتی ئەمەریكا، كۆنگرەكە لەگەڵا پڕۆژەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی گەورە كەئەمەریكا پەیڕەوی دەكات گونجاوە.
كۆنگرەی نەتەوەیی كورد رووداوێكی گەورەیە و یەكجار گرنگە لەمێژووی كورد، جگە لەو هۆیانەی دەربارەی سەركەوتنی كۆنگرەكە خستمەروو، چەند هیەكی دیكەش هەن كەپاڵپشتی بۆ سازانی كۆنگرەكە وەك پێشوەچوونی كێشەی دیموكراسی و ئازادی و مافی مرۆڤ لەسەرتاسەری جیهاندا هەروەها ئەو سەركەوتنانەی قەوارەی دیموكراسی كوردی لەباشووری كوردستان لەهەموو بوارێكەوە بەدەستی هێناوە و....تد لەپێشهاتی دیكەش. هاندەرێكن بۆ ئەوەی كۆنگرەی نەتەوەیی كورد نەك هەر ببەسترێت بەڵكو سەركەوێت كۆنگرە دەرفەتێكە بۆ كورد تەواوی كوردستانی گەورە بیقۆزتەوە و خەونە گەورە رەواكانی بهێنێتەدی.
سەركەوتووبێت كۆنگرەی نەتەوەیی كورد